Instagram

HİMALAYA URKEKLİĞİNE DOĞRU BİR GÖZLEM.. (15Mayıs 2004)

Almaata'dan merhaba;
Almaata da iş sırasında ve 15.05.2004 de sabah 7 akşam 20 arası bir günlük kuş gezisinde gördüğüm kuşların bir listesini gönderiyorum.Bunu derken hemen bir düzeltmeyi de eklemek isterim.Kuşçu rehberim gördüğüm ve büyük örümcek kuşu olarak belirlediğim kuşların; buraya özel steppe grey shrike olduğunu söyledi. Bu kuşlarında lesser grey shrike dan büyük olduğunu, great grey shrike a çok benzediğini , kuyruğunun ondan daha kısa olduğunu ve ayrıca büyük örümcek kuşunun koca bir gagası olduğunu bu nedenlede koca kertankeleleri rahat rahat yediğini söyledi.Kışın görülebiliyor burada dedi.Anlayacağınız efsane sürüyor daha..

Yine iş sırasında çütrelerin yol kenarındaki yapraklı ağaçlarda ailece gezdiklerini farkettim.6 veya 7 bireylik aileler her yerde...İzlerken sersemledim ne yalan söyliyeyim.Dağda ise kara iskete aileleri her yerdeler.Ne enteresandır ki buranın doğal kuşlarından olan akça baştankarayı (azure tit ) ise hiç göremedim.Rehber, büyük baştankaralar buranın kuşu değil,onlar gelince akça baştankaralar uzaklaşıyor diyor.Maskeli kuyruksallayan ile göz göze geldiğimde bir büyücüye bakıyormuşum gibi bir hisse kapıldım.Sarı bir yüz üzerinde gözler ve gaga çepeçevre gerdan ve göğüs altından sırta kadar simsiyah..Kanatta siyah var.Diğer taraflar beyaz.Aslında kara çarşafa sarılmış hatun gibi duruyordu..Bu kuşu ve bazılarını , her sabah Almaatadan şantiyenin bulunduğu Beriktaşa gittiğim iki saatlik bir yol üzerinde keşfettiğim bir göl ve yıkıntılar arasıında küçük bir yerde buldum Her sabah 7:30 da burada yarım saat işe gitmeden kuş gözlem molası veriyordum..Gece ise şantiyeden onbir on iki de döndüğümden gözlem yapamıyordum.

Pazar günkü turda seçimi mi Tien Shan dağlarının Kırgızistan sınırlarına yakın tepelerinden yana kullandım.çöl de düşünüyorduk ancak dere kuşu, aynak , urkeklik ve küçük kuşları seçtik.Daha doğrusu kitaptan daha hiç dokunmadığım kuş gruplarına bir geçiş yapmak istedim.Zaten rehbere dedim: ben daha 207 tür gördüm nereye olsa giderim ister çöl, ister dağ..

Tur gününde başlangıçta 1.5 karatavuk büyüklüğünde bir kuşla karşılaştık.Bu kuşa sonra iki kez daha rasladık adı Blue Whistling-thrush. Mor ile koyu mavi arası bir rengi var ,bizim çocukluğumuzda çivit diye çamaşırda kullanılan bir toz vardı.çivit mavisi yani ..
Ve Sonunda bir derekuşu... Brown dipper...White throated dipper buralarda her zaman görülürmüş.Ama brown dipper çok seyrekmiş.3300m. yükseklikte( feet değil m.) Güldenstadt'redstart yani büyük kızılkyruk izlemek enteresandı.Kayanın üstünde uzun uzun poz verdi. Yaklaşık 3000m. lerde sonunda Himalaya urkekliğiyle tanışmak benim kadar Svetlana yıda heyecanlandırdı.Bir kayanın gölgesinden yavaşça otlaya otlaya çıktı .now open! Open! diye seslenirken bende seni seviyorum Svetllana diye ona tezahürat yapıyordum. Göknar kargası da pek anlatılmaz yaşanır bir kuştu açıkçası.Sakallı akbabayı taaa yukarlardan aşağıya bakarak izlemek çok keyifliydi.Koca kaya kartalını kovalayan bir kuzgun ve ikisini de önüne katan kara leş kargası ikisinin de hakkından geldi. Gezi Himalayan rubythroat ve diğerleriyle sürdü .Bu kuşa Himalaya yakutgerdanı diyebilirmiyiz bilmiyorum.Sarı karınlı kocabaş da yine çok hoş bir kuş. Rehberim bana gezide ,hayret ettiğini çünkü common olan değil de hep rare olan kuşlara rasladığımızı söyledi.

Biraz rehberimden sözedeyim. Svetlana son derece usta bir kuş rehberi.Eşi de İngiliz ve kuş turları organize ediyormuş.Yaşı kırkın üzerinde.Aslında uzmanlık dalı av hayvanları.Dağda leoparlar olduğunu ve yediği hayvanları falan anlatıyor.Kuşçuluğa çok yavaş girdiğini söylüyor. Kuşçular az sayıdaymış orada. Ornitologlar var ama İngilizce bilmedikleri için rehber de olamıyorlar diyor. Kazakistana; Hindistandan ,Sibiryadan ve Avrupadan üremeye gelen çok kuş oluyormuş.Buraya ait resimli bir kitapları yok .Elinde Hindistanın resimli bir kuş kitabı ile ve bizim kullandığımız Lars Svenson un kitabıyla geldi.Kazakistana ait gördüğü kuş adedi 359; dünya sayımı ise 1300 imiş.Eşinin ise dünya sayımı 3200 falan.Alt türleride sayıyorlarmış.Listeleri de hep alttürle dolu.örneğin saksağan aslında sizinkinden değişik beyazı daha fazladır diyor. Ben baykuşlar konusunda neler yaptıklarını sorduğumda eşinin adeta bir baykuş eksperi olduğunu ekledi.Ancak konu dağıldı ,tam olarak deneyimlerini öğrenemedim.Hep aynı yerlere gitmek yerine yeni yerler de keşfetmeye çalıştıklarını ekledi. Ben kuşu dürbünle izlerken Svetlana bana kuşu yavaşça çok hoş masalsı bir tarzda anlatıyor.Dikkat etmem gereken yerleri tek tek bu anlatımında dile getiriyor. Kayıtları kesinlikle yazmıyor.Elinde sony marka bir ses kayıt cihazı var.
Arabaya oturunca kuşun veya kuşların adını, nerde gördüğünü, kaç adet olduğunu banda kayıt ediyor. Bazen sesleri de kaydediyor..Onları sesleri tarif edebilmek için aldığını söylüyor...Akşam da kaydediciden bilgisayara geçiyor.Kesinlikle pes etmiyor. 2800m.de fır döndürüyor insanı..Sesleri çok iyi tanıyor.Genelde en zor kuşları sesi duyduktan sonra mutlak buluyor. O da kargaları sevmiyor.Duvar tırmaşığı duyunca kendini kaybediyor.Almaataya önceki gelişimde 14 Ocak da yaklaşık 2500 m.lerde bir yapının üzerinde gördüğüm ve fotosunu çektiğim Duvar tırmaşığı söyleyince çığlıklar falan attı.Ona hemen e postayla yerinin ve kuşun fotolarını gönderdim.

Anlayacağınız Svetllana da bana sık sık sevgili kuşçu arkadaşlarımızı hatırlatıyor. Sizleri özledim, bizim oralarda kuşa gitmeyi de...
çoook sevgiler

------- Luscinia pectoralis(ballioni) Himalaya yakutgerdanı Himalayan rubythroat 3
------- Prunella atrogularis Kara Gerdanlı Bülbül Black Throated Accentor 1
------- Phoenicurus erythronota Rufous backed redstart 1male
------- Phoenicurus erythrogaster(grandis) Büyük kızılkuyruk Güldenstadt lsquo;s redstart 2
------- Tetraogallus Himalayanensis Himalaya urkekliği Himalayan snowcock 1+4ses

10090 Anthus trivialis Ağaç İncirkuşu Tree Pipit 2
------- Anthus spinoletta(blakistoni) Dağ İncirkuşu Water Pipit 4
------- Myophonus caeruleus(turcestanicus) Blue Whistling- thrush 4
12020 Turdus viscivorus ökse Ardıcı Mistle Thursh 2
02960 Aquila chrysaetos Kaya Kartalı Golden Eagle 1
02870 Buteo buteo Şahin Buzzard 1ses
------- Mycerobas carnipes Sarı karınlı kocabaş White winged grosbeak 2+
------- Certhia familiaris(tianschanica) Orman Tırmaşıkkuşu Common Treecreeper 1
15671 Corvus corone corone Kara Leş Kargası Carrion crow +
03090 Falco columbarius Boz Doğan Merlin 2
03040 Falco tinnunculus Kerkenez Common Kestrel 1 +2
02460 Gypaetus barbatus Sakallı Akbaba Lammergeier 1
03100 Falco subbuteo Delice Doğan Northern Hobby 1
15200 Lanius excubitor(pallidirostris) Steppe Grey Shrike 5
02380 Milvus migrans Kara çaylak Black Kite 1
15570 Nucifraga caryocatactes Köknar Kargası Spotted Nutcracker 2
13002 Phylloscopus humei Yaprak Söğütbülbülü Hume's Leaf Warbler +
12930 Phylloscopus throchiloides Yeşilimsi Söğütbülbülü Greenish Warbler +
------- Locustella nevia(straminea) Western grasshopper warbler 2+1ses
------- Phylloscopus griseolus Sulphur-bellied Warbler 2

16390 Serinus pusillus Kara İskete Red-fronted Serin 12+ses
------- Streptopelia orientalis(meena) Büyük üveyik Oriental turtle-dove 2
05560 Actitis hypoleucos Dere Düdükçünü Common Sandpiper 3
03550 Alectoris chukar Kınalı Keklik Chukar 2
15870 Acridotheres tristis çiğdeci Common Myna +
-------- Carpodacus erythrinus(ferganensis) çütre Common Rosefinch 30+
04690 Charadrius dubius Küçük Halkalı Cılıbıt Little Ringed Plover 6
------- Cinclus pallasi(tenuirostris) Derekuşu Brown Dipper 2
06650 Columba livia Kaya Güvercini Rock Dove +
------- Coracias garrulus(semenowi) Gökkuzgun Eurasian Roller 15+
15720 Corvus corax (tibetanus) Kuzgun Common Raven +
15630 Corvus frugilegus Ekin Kargası Rook +
07240 Cuculus canorus Guguk Cuckoo 3+ses
10010 Delichon urbica Ev Kırlangıcı House Martin +
04290 Fulica atra Sakarmeke Coot 3
04240 Gallinula chloropus Saztavuğu Moorhen 1
04550 Himantopus himantopus Uzunbacak Black-winged Stilt 2
09920 Hirundo rustica Kır Kırlangıcı Swallow +
15190 Lanius minor Karaalınlı örümcekkuşu Lesser Grey Shrike 3
05925 Larus cachinnans Gümüş Martı Yellow-legged Gull 4
05820 Larus ridibundus Karabaş Martı Black-headed Gull 32
04930 Vanellus vanellus Kızkuşu Lapwing 8
09610 Melanocorypha calandra Boğmaklı Toygar Calandra Lark +
09620 Melanocorypha bimaculata Küçük Boğmaklı Toygar Bimaculated Lark +
08400 Merops apiaster Arıkuşu Bee-eater 11+
18820 Miliaria calandra Tarla Kirazkuşu Corn Bunting 3+ses
10200 Motacilla alba Akkuyruksallayan Pied Wagtail 8+
------- Motacilla personata MASKELİ KUYRUKSALLAYAN MASKED WAGTAİL 1
11460 Oenanthe oenanthe Kuyrukkakan Northern Wheatear 2
14610 Periparus ater(rufipectus) çam baştankarası Coal Tit 2
14640 Parus major Büyük Baştankara Great Tit +
15910 Passer domesticus Serçe House Sparrow +
15490 Pica pica(bactriana) Saksağan Eurasian Magpie 8
00090 Podiceps cristatus Bahri Great Crested Grebe 2
15840 Sturnus roseus Ala Sığırcık Rose-coloured Starling 150+
01710 Tadorna ferruginea Angıt Ruddy Shelduck 2
11870 Turdus merula Karatavuk Blackbird 7
08460 Upupa epops İbibik Hoopoe 2
16490 Carduelis chloris Florya Greenfinch 2
09700 Calandrella rufescens çorak Toygarı Lesser Short-toed Lark +
09670 Calandrella brachydactyla Bozkır Toygarı Short-toed Lark +